juni 24, 2026

Steeds meer Nederlanders kiezen voor een levenseinde in eigen regie

Duizenden mensen vallen buiten de euthanasiewet en zoeken hun eigen weg

Jaarlijks kiezen naar schatting 7.800 Nederlanders voor een levenseinde in eigen regie, zonder directe betrokkenheid van een arts. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Erasmus MC, dat een eerdere studie van psychiater Boudewijn Chabot na twintig jaar herhaalde.

In de periode 2019–2023 overleden naar schatting jaarlijks 5.800 mensen door bewust stoppen met eten en drinken (BSTED), goed voor 3,5% van alle sterfgevallen. Daarnaast overleden ongeveer 2.000 mensen door het innemen van zelf verzamelde middelen (1,2% van alle sterfgevallen).

Twintig jaar geleden lagen deze percentages op respectievelijk 2,1% en 1,1%. Hoewel de onderzoekers spreken van een relatief stabiele ontwikkeling, wijzen signalen uit de praktijk erop dat het aantal mensen dat kiest voor BSTED verder toeneemt. Een rondgang van Omroep MAX onder hospices liet in 2025 zien dat verschillende instellingen een verdubbeling rapporteerden van het aantal BSTED-opnames. Een landelijke registratie ontbreekt vooralsnog.

Het meest opvallende resultaat van het onderzoek is echter een ander cijfer: ongeveer twee derde van de mensen die bewust stopten met eten en drinken had eerder om euthanasie gevraagd, maar kwam daarvoor niet in aanmerking.

Strengere regels voor euthanasie bij psychisch lijden

Tegen deze achtergrond is op 12 juni 2026 een aangescherpte psychiatrische richtlijn van kracht geworden.

Voortaan moet de verplichte second opinion altijd worden uitgevoerd door een psychiater. Daarnaast wordt een multidisciplinair overleg verplicht om verschillende professionele perspectieven bij de beoordeling te betrekken.

Volgens de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) rijst de vraag of euthanasie bij psychisch lijden hierdoor zorgvuldiger wordt, of juist moeilijker bereikbaar. Mensen die een euthanasieverzoek wegens psychisch lijden indienen, hebben vaak al jarenlang een intensief behandeltraject achter de rug voordat hun verzoek überhaupt in behandeling wordt genomen.

In 2025 werden 174 gevallen van euthanasie op grond van psychisch lijden gemeld bij de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie. Dat waren er minder dan de 219 meldingen in 2024.

Of de nieuwe richtlijn zal leiden tot meer zorgvuldigheid, minder verzoeken of een verdere verschuiving naar zelfgekozen routes buiten het medische systeem, zal de komende jaren moeten blijken.

Wat wel duidelijk wordt uit het onderzoek van het Erasmus MC, is dat duizenden Nederlanders inmiddels hun leven beëindigen buiten de euthanasiewet om. Daarmee is het zelfgekozen levenseinde in eigen regie geen marginaal verschijnsel meer, maar een realiteit die een steeds prominentere plaats inneemt in het Nederlandse debat over zelfbeschikking aan het einde van het leven.

Bronnen: Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (juni 2026), Erasmus MC (februari 2026), NVVE (juni 2026), Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (Jaarverslag 2025 en Omroep MAX (oktober 2025).