maart 26, 2026

Als Nembutal niet werkt: juridische obstakels en politiek

BLOG by Philip Nitschke

In veel opzichten was afgelopen dinsdag gewoon weer een dag in mijn leven als voorvechter van het recht op zelfbeschikking bij het levenseinde – totdat dat niet meer zo was.

Wat het een beetje anders maakte, was een e-mail die ik ontving van een journaliste in Zwitserland die ik dacht goed te kennen.

Ze leek altijd oprechte interesse te hebben in de intellectuele nuances van het debat over het recht op zelfbeschikking bij het levenseinde – totdat dat niet meer zo was?

Haar e-mail aan mij van afgelopen dinsdag luidde:

Tijdens mijn onderzoek stuitte ik op een nieuwsbrief van Exit International uit maart 2025 met de titel “Veroorzaakt Nembutal subjectieve verdrinking?” Daarin stelt u vragen die ik voor het eerst hoor en die mij wetenschappelijk niet onderbouwd lijken, vooral omdat Nembutal al decennia lang wordt gebruikt bij Zwitserse hulp bij zelfdoding. Kunt u mij vertellen wat de bron is van deze zorgen die u naar voren brengt? Mij is verteld dat uw voornaamste doel hiermee was om twijfel te zaaien over de activiteiten van Zwitserse organisaties. Hoe reageert u daarop?

Ik dacht bij mezelf: wat een buitengewone uitspraak om te doen.

Toen dacht ik: wie zou een wereldwijde publieke discussie over ‘veroorzaakt Nembutal subjectieve verdrinking’ proberen te verdraaien tot een persoonlijke aanval op de ‘activiteiten van Zwitserse organisaties’?

Natuurlijk is het debat over de manier waarop Nembutal de dood veroorzaakt al lang gaande, en heeft het nauwelijks iets met Zwitserland te maken.

Het heeft veeleer alles te maken met de politiek rond de doodstraf in de VS.

Wereldwijd blijft de doodstraf terecht een enorm controversieel onderwerp en een omstreden praktijk.

Al decennia lang ben ik een van de honderden (misschien wel duizenden) wetenschappers/mensenrechtenactivisten die mijn wetenschappelijke kennis en ervaring hebben ingezet om een einde te maken aan deze door de staat gesanctioneerde moord.

Mijn geschiedenis als adviseur op het gebied van de doodstraf

Mijn betrokkenheid bij het adviseren over manieren om de doodstraf te stoppen gaat ver terug. In 2009 werkte ik bijvoorbeeld samen met Allen Bohnert van het Public Defenders Office in Columbus, Ohio, in hun poging om aan te tonen dat het door de staat voorgestelde protocol met één medicijn voor de executie van Ken Biros een ‘wrede en ongebruikelijke straf’ was.

Een verbod op wrede en ongebruikelijke straffen is het 8e amendement van de Amerikaanse grondwet.

Wat als ‘wreed en ongebruikelijk’ geldt, is van belang omdat het levens kan redden: de levens van de mannen en vrouwen in de dodencel.

Hoe hard men ook zijn best doet, het blijft een bijna onmogelijke taak om te beargumenteren dat de dood door Nembutal wreed en ongebruikelijk is.

Iemand die meer succes heeft gehad met het beargumenteren tegen het gebruik van Nembutal bij de doodstraf is Dr. Joel B. Zivot van de Emory University Medical School.

Ik zal hier niet ingaan op het betoog van Zivot, behalve om te zeggen dat hij naar mijn mening opzettelijk en bewust de wetenschap heeft verdraaid om zijn politieke standpunt tegen de doodstraf te ondersteunen.

Ik ben het eens met zijn politieke standpunt. Ik ben het niet eens met zijn misbruik van de wetenschap om zijn politieke doelen te ondersteunen in wat wordt gesuggereerd als een georkestreerde tweede carrière in de media.

Opmerking – Ik ga diep in op de hele kwestie ‘veroorzaakt Nembutal subjectieve verdrinking’ in mijn online Snippet van maart 2025 (nu gepubliceerd in het online de Vredige Pil (Engels)).

De vrede van een dood door Nembutal

Over het algemeen zijn sterfgevallen door Nembutal vredig en betrouwbaar, ongeacht of het middel oraal of intraveneus wordt toegediend.

Toen ik in 1996-97 in Darwin werkte onder de Australische Rights of the Terminally Ill Act, gebruikte ik Nembutal om mijn vier terminaal zieke patiënten te helpen de dood te vinden waarnaar ze zo verlangden.

De dood van deze mensen was niets anders dan vredig. De duur ervan varieerde enigszins.

In Nederland, waar ik nu al meer dan tien jaar woon, wordt Nembutal ook gebruikt.

In heel Nederland wordt het middel meestal intraveneus toegediend – een keuze die steeds vaker door patiënten wordt gemaakt.

Het is ook het middel dat in de meeste andere rechtsgebieden wordt gebruikt waar een vorm van hulp bij zelfdoding legaal is.

Nembutal wordt in de VS niet gebruikt omdat het door ‘politieke prijsstelling’ voor de meeste mensen onbereikbaar is geworden.

Zo groot is de controverse rond het snijvlak van de doodstraf en medische hulp bij zelfdoding (MAiD) in dat land.

Twee vormen van doden, de ene uit mededogen, de andere allesbehalve.

In plaats daarvan is in de VS een mengsel van vijf medicijnen geïntroduceerd dat, volgens de bedenkers, Lonny Shavelson en zijn collega’s, betrouwbaarder en vaak sneller werkt dan Nembutal.

Het is ook aanzienlijk goedkoper.

Wanneer er iets misgaat

Niet elke dood door Nembutal verloopt echter vlekkeloos; er kunnen dingen misgaan, en dat gebeurt ook.

In een artikel dat deze maand op de website van Medscape is gepubliceerd door een vooraanstaande wetenschapsschrijfster (Manuela Callari), wordt dit punt uitvoerig besproken.

Callari onderzoekt de verschillen in openbaarmaking tussen verschillende landen waar hulp bij sterven/vrijwillige euthanasie/hulp bij zelfdoding legaal zijn.

Ze maakt in haar artikel een aantal belangrijke opmerkingen:

• In landen waar hulp bij zelfdoding en euthanasie legaal zijn, is het niet zo ernstig als er iets misgaat met Nembutal, omdat de arts kan ingrijpen om de procedure te herhalen of andere maatregelen te nemen
• In Zwitserland, waar ALLEEN hulp bij zelfdoding is toegestaan, is een mislukking met Nembutal ernstig. De persoon die hulp biedt, kan namelijk geen verdere actie ondernemen: althans niet zonder het Zwitserse Wetboek van Strafrecht te overtreden
• Wat gebeurt er dan als het overlijden in Zwitserland misgaat? Niemand zegt iets
• Het gebrek aan gegevens over het off-label gebruik van natriumpentobarbital bij hulp bij sterven laat een gapend gat achter in de wetenschappelijke literatuur. Dit vraagt zeker om meer aandacht en onderzoek

Onder de titel ‘De laatste reis is niet altijd vredig: Waarom er medisch minder onderzoek is gedaan naar euthanasie dan naar levensreddende behandelingen’ vormt Callari’s artikel een broodnodige kritische blik op het gebruik van Nembutal als middel voor het levenseinde.

Het artikel werpt ook belangrijke vragen op.

Deze vragen zijn geen persoonlijke aanval op de praktijk van hulp bij zelfdoding in Zwitserland of elders.

Het zijn vragen die de rigoureuze wetenschap vereist en waarop degenen die hulp bij zelfdoding ontvangen (in Zwitserland) een antwoord verdienen.

Addendum

Tot slot wil ik hieraan toevoegen dat dezelfde argumenten voor en tegen het gebruik van Nembutal bij de doodstraf nu opnieuw worden aangevoerd in de context van het gebruik van stikstofhypoxie.

Dezelfde raakvlakken doen zich voor tussen de doodstraf en vrijwillige, vreedzame hulp bij sterven.

Aan de ene kant zijn er meldingen van hijgen, verstikking en wild om zich heen slaan door mensen die in de dodencel sterven.

Aan de andere kant is er de lange geschiedenis van ooggetuigenverslagen van een vreedzame dood door het gebruik van inert gas en plastic exit-zakken en, meer recentelijk, door de Sarco in Zwitserland in september 2024.

Het Exit Snippet over ‘veroorzaakt stikstofhypoxie stuiptrekkingen’ (juni 2025) onderzoekt de politiek en de wetenschap van stikstof.

Nembutal en Stikstof: beide worden gebruikt als vreedzame en betrouwbare middelen voor vrijwillige dood. Beide worden nu ook gebruikt bij de doodstraf.

Beide zijn onderhevig aan dezelfde politieke krachten en dezelfde verdraaiing van de wetenschap.

Plus ça change …

Philip Nitschke, Haarlem, Nederland, 22 maart 2026