Coöperatie Laatste Wil komt met nieuwe levenseindemethode
De Coöperatie Laatste Wil lag flink onder vuur vanwege het aanbevelen van ‘middel X’. Met een nieuwe zelfdodingskraag zoekt ze opnieuw de grenzen op van de wet.

Na een grote rechtszaak over middel X komt de Coöperatie Laatste Wil (CLW) nu met een nieuwe methode voor een ‘zelfgekozen levenseinde’: de zelfdodingskraag. Leden kunnen die in de toekomst met een handleiding van de coöperatie zelf gaan maken in een werkplaats, is het idee.

Zaterdag 22 november is het plan voor de zogenoemde ‘Kairos-kraag’ – nu nog in de testfase – en de werkplaats voorgelegd tijdens een ledenvergadering. Frans Copini, interim-bestuurder van de CLW, verwacht dat ermee wordt ingestemd, waarna het idee komend jaar gerealiseerd zal worden.

Vervolgde CLW’ers

De CLW, die zo’n 30.000 leden telt, maakt zich hard voor zelfbeschikking rond het levenseinde en zoekt al langer naar manieren om het leven te beëindigen op een zelfgekozen moment. Eerder kwam ze met het omstreden ‘middel X’, een stof uit de chemische industrie die volgens de coöperatie ook dienst kon doen als zelfdodingspoeder.

Het middel is legaal om te bezitten, maar verspreiding ervan wordt beschouwd als hulp bij zelfdoding, en dat is strafbaar. In 2023 werd middel X-verkoper Alex S. daarvoor veroordeeld. Vorig jaar werden een lid en ex-bestuurder van de CLW daarnaast schuldig bevonden aan deelname aan een criminele organisatie.

Met de kraag loopt de coöperatie dat risico niet, denkt Copini. Hij verwacht niet dat leden of bestuurders kunnen worden vervolgd, zoals met middel X gebeurde. “Het verspreiden van informatie over zelfdodingsmiddelen wordt niet gezien als strafbare hulp bij zelfdoding”, zegt Copini. “En in de werkplaats is dat precies wat wij zullen doen: informatie verschaffen.”

Instructies worden wel gezien als hulp bij zelfdoding. Maar daar zal volgens de bestuurder geen sprake van zijn. “Als ik zou helpen om de kraag om te doen en zou zeggen waar iemand moet knijpen of drukken, dan is dat een instructie. Maar dat doen wij niet.”

Een ‘humane’ dood

Om te waarborgen dat er niet onverantwoord om zal worden gegaan met de kraag, zullen waarschijnlijk alleen leden toegang krijgen tot de werkplaats, zegt Copini. Aan het lidmaatschap zelf stelt de CLW geen eisen, dus de vraag is wat dat waarborgt. “Maar als blijkt dat Jan en alleman erop afkomt, zouden we ook nog kunnen zeggen dat iemand al een, twee of drie jaar lid moet zijn.”

Middel X kwam, afgezien van de rechtszaken, ook onder vuur te liggen omdat het helemaal niet zou leiden tot een ‘humane’ dood zoals de CLW destijds voorspiegelde. In verschillende media verschenen verhalen van deskundigen en nabestaanden die een allesbehalve vredig beeld schetsten van overlijden aan middel X.

Sarco-ontwerp

Of de kraag tot een prettigere dood leidt, is nog niet duidelijk. Door twee opblaasbare ballonnetjes die op de halsslagaders en ‘baroreceptoren’ in de nek drukken raakt de gebruiker eerst buiten bewustzijn voor overlijden, volgens de coöperatie. De kraag werd gemaakt door Philip Nitschke, de arts die ook de Sarco ontwikkelde, de zelfdodingscapsule die zich vult met stikstof. Het ontwerp daarvan zal ook in de CLW-werkplaats komen te liggen.

Nitschke, oprichter van ‘right to die’-organisatie Exit International, noemt de kraag zelf een ‘vredige en betrouwbare’ methode. Volgens de arts werd een soortgelijk idee al tijdens de Tweede Wereldoorlog bedacht en onderzocht door het Amerikaanse leger. Aan de Kairos-kraag die Nitschke op basis daarvan zelf ontwikkelde is nog niemand overleden, laat hij weten.

De CLW zal de kraag samen met Exit International eerst nog verder testen, zegt Copini. Pas als het bestuur zeker weet dat die goed werkt, wordt het ontwerp beschikbaar gesteld.