juli 5, 2026

Zwitsers Federale Hof doet uitspraak in Sarco-zaak

5 juli 2026 — Exit-verklaring

Deze week heeft het Zwitserse Federale Hof geoordeeld dat een advocaat en zijn medewerker, van een vooraanstaand advocatenkantoor in Zürich, die door Exit waren ingeschakeld om juridisch advies te geven over het eerste gebruik van de Sarco in het kanton Schaffhausen in september 2024, medeverdachten zijn in de zaak en dat daarom het verschoningsrecht tussen advocaat en cliënt niet van toepassing is.

Dit is een verbijsterende beslissing van het hoogste rechtscollege van Zwitserland.

Verschoningsrecht

Het verschoningsrecht is een hoeksteen van de rechtsstaat.

Dit recht houdt in dat het juridisch advies en de communicatie tussen een advocaat en zijn/haar cliënt vertrouwelijk zijn. Maar het gaat om meer dan dat alleen.

Het verschoningsrecht dient óók het bevorderen van de naleving van de wet. Dat gebeurt doordat advocaten in staat te stellen volledig en weloverwogen advies te geven over de wettelijke verplichtingen van een cliënt’.

Naar Zwitsers recht zijn documenten en ander materiaal dat voortkomt uit communicatie tussen een cliënt en zijn advocaat beschermd tegen inbeslagneming en mogen deze niet als bewijs worden gebruikt door het Openbaar Ministerie, tenzij de advocaat zelf verdachte is in dezelfde zaak.

Het Zwitserse Federale Hof heeft — op de meest twijfelachtige gronden — besloten dat de officier van justitie in Schaffhausen nu toegang krijgt tot het volledige cliëntendossier van Exit (in beslag genomen na een inval bij het kantoor van hun advocaten in Zürich) voor zover dit betrekking heeft op de Sarco.

Het dossier bevat geen belastend materiaal. Bovendien beschikt het Openbaar Ministerie al over de essentiële inhoud van dit dossier, omdat deze proactief is overhandigd.

Het echte probleem met deze beslissing is dat het een advocaat en zijn medewerker tot verdachten heeft gemaakt om zo het fundamentele beginsel van het verschoningsrecht te omzeilen.

Gronden voor verdenking

Er loopt momenteel een strafrechtelijk onderzoek naar het eerste gebruik van de Sarco.

De lagere rechtbank in Schaffhausen oordeelde dat er geen enkele aanwijzing was dat de advocaten een strafbaar feit hadden gepleegd en dat het verschoningsrecht dus van toepassing was.

Naar aanleiding van het beroep van de officier van justitie in Schaffhausen heeft het Federale Hof nu geoordeeld dat het verschoningsrecht niet geldt, omdat er redelijke gronden voor verdenking zijn dat de door Exit ingeschakelde advocaten betrokken waren bij het gebruik van de Sarco.

Volgens het Hof zouden zij méér hebben gedaan dan uitsluitend juridisch advies verlenen.

Het Hof noemt de volgende punten als grondslag voor deze verdenking:

Punt 1

De eerste grond waarop het Hof zich baseert, is dat de advocaat het Openbaar Ministerie heeft gemeld dat de begeleide zelfdoding had plaatsgevonden. Waarom dit aanleiding zou kunnen geven tot een redelijk vermoeden dat de advocaat een strafbaar feit heeft gepleegd, blijft een raadsel. Het Hof geeft hiervoor geen verklaring.

Punt 2

De tweede doorslaggevende factor is dat de advocaten door de politie werden aangetroffen op een weg in de buurt van de locatie waar de Sarco werd gebruikt.

Het Hof laat echter verschillende cruciale feiten onvermeld.

Zo wordt niet vermeld dat de advocaat nooit aanwezig was op de locatie waar de Sarco werd gebruikt, maar op ongeveer zes kilometer afstand wachtte.

Ook wordt niet vermeld dat de advocaat pas naar de omgeving kwam nadat de politie al aanwezig was en dat hij daar was om op te treden als raadsman voor de voorzitter van The Last Resort, Florian Willet, de enige persoon die aanwezig was toen de Sarco werd gebruikt.

Dit is van belang omdat het bij begeleide zelfdoding standaardprocedure is dat een strafrechtelijk onderzoek wordt geopend.

Het Openbaar Ministerie kondigde de opening van een onderzoek zelfs al aan op het moment dat de betreffende advocaat het kantoor had geïnformeerd dat de Sarco in het kanton Schaffhausen zou worden gebruikt.

Punt 3

De derde factor waarop het Hof zijn oordeel baseert dat er sprake is van verdenking, betreft de hoeveelheid communicatie tussen Exit en de betreffende advocaat op de dag dat de Sarco werd gebruikt.

Het Hof geeft niet aan wat de aard van deze communicatie was, enkel dát er communicatie heeft plaatsgevonden.

Kennelijk heeft het Hof geen kennis genomen van de inhoud van deze communicatie?

Onvoorstelbaar genoeg lijkt de inhoud en aard van de communicatie er niet toe te doen.

Interessant is dat Steven Winter, een Zwitserse advocaat (en voormalig officier van justitie in Schaffhausen), heeft opgemerkt dat het gaat om:

een zorgvuldig en transparant optreden — precies het gedrag dat men van een advocaat zou verwachten — dat het Hof desondanks beschouwt als gedrag dat verder ging dan het verlenen van juridisch advies.

Ook Konrad Jeker, een bekende Zwitserse advocaat die schrijft op een vooraanstaande strafrechtblog, uit scherpe kritiek op de beslissing van het hoogste federale gerechtshof.

Hij schrijft onder meer dat de redenering van het Federale Hoogste Hof het bloed in de aderen doet stollen van de juridische beroepsgroep, en noemt het oordeel de waarschijnlijk grootste gerechtelijke misslag van het decennium.

Verdenking waarvan?

Oké, dus de advocaten van Exit (en vergeet ook niet de Nederlandse journalist) zijn allemaal medeverdachten in de zaak rond het eerste gebruik van de Sarco in het bos bij Schaffhausen.

Het vermeende delict is dat Exit de Sarco beschikbaar heeft gesteld voor gebruik door een ernstig zieke Amerikaanse vrouw uit ‘winstbejag’ of ‘zelfzuchtige motieven’.

Als zelfzuchtige motieven kunnen worden aangetoond, biedt Artikel 115 van het Zwitserse Wetboek van Strafrecht geen bescherming.

In Zwitserland is begeleide zelfdoding legaal, zolang dit gebeurt uit altruïstische motieven en zolang de persoon zelf de handeling verricht die tot de dood leidt.

Onder niet-zelfzuchtige motieven wordt doorgaans verstaan: geen financieel gewin en geen persoonlijke verrijking.

Op dit moment worden dus zes personen ervan beschuldigd hulp bij zelfdoding te hebben verleend uit zelfzuchtige motieven (het waren er zeven, maar Florian Willet overleed nadat hij na 70 dagen voorarrest zelf een einde aan zijn leven had gemaakt:

• 3 mensen van Exit
• 2 advocaten uit Zwitserland
• 1 journalist uit Nederland

Het is nu aan de officier van justitie om deze ‘duistere’ praktijken aan het licht te brengen.

Zelfzuchtige motieven?

De Sarco zou altijd al de status quo van begeleide zelfdoding in Zwitserland op zijn kop zetten.

Deze nieuwe technologie biedt niet alleen een drugsvrije, gedemedicaliseerde manier voor een vreedzaam, zelfgekozen levenseinde, maar werd ook nog eens gratis aangeboden.

Een begeleid levenseinde in Zwitserland kost normaal gesproken zo’n 11.000 Zwitserse frank (14.000 Amerikaanse dollar). In de Zwitserse jurisprudentie wordt dit bedrag gerechtvaardigd geacht (al blijven daar vraagtekens bij bestaan).

Dit is de reden waarom alle organisaties voor begeleide zelfdoding hun diensten rond hetzelfde bedrag prijzen.

En vooral: zonder de bestaande praktijk te verstoren.

Bij de Sarco ging er geen geld om. Niemand werd er rijk van. Er was geen verdienmodel achter.

Dát was juist het hele punt van de Sarco.

Deze nieuwe technologie moest zorgen voor een eerlijker systeem en gelijkere toegang tot een vreedzaam, zelfgekozen levenseinde.

Zoals de slagzin van Exit al lang luidt: ‘een vreedzame dood is ieders recht’.

De vrouw had geld opzij gezet om enkel de vloeibare stikstof te betalen die in de Sarco werd gebruikt.

Daarnaast liet ze €1.400 achter voor kosten zoals het vervoer van het lichaam, crematie en de repatriëring van haar as.

Dit geld zat in de blauwe map die door Florian Willet aan de politie werd overhandigd.

Florian vertelt dat toen de politie arriveerde en hij vroeg of zijn advocaat aanwezig mocht zijn (Florian was zelf advocaat en wist dus wat het belang was van juridische bijstand), hem werd verteld dat dit niet mogelijk was, omdat zijn advocaat was gearresteerd.

Op dat moment werd duidelijk dat er iets bijzonders aan de hand was.

Als het niet om geld gaat, welke andere zelfzuchtige motieven zouden er dan kunnen zijn?

Op dit moment stelt de tenlastelegging dat het gebruik van de Sarco wordt onderzocht wegens zelfzuchtige motieven.

De advocaten worden ervan beschuldigd hierbij betrokken te zijn geweest en, in het verlengde daarvan, eveneens zelfzuchtige motieven te hebben gehad.

Dus, in de kern van deze hele ‘misdaad van het decennium’, komt het erop neer dat Exit de Sarco uit zelfzuchtige motieven beschikbaar zou hebben gesteld.

Dus, als het niet om geld gaat, waar dan wel om?

Een van de gronden waarop de officier van justitie zijn beschuldiging van zelfzuchtige motieven baseert, is de persconferentie die Exit in juli 2024 in Zürich hield.

Dit zou, volgens de officier van justitie, bewijs zijn van zelfpromotie.

In werkelijkheid werd Exit tot deze persconferentie gedwongen. Dit is waarom.

In aanloop naar het verwachte gebruik van de Sarco door een andere Amerikaanse vrouw, begin juli 2024, lekte er informatie uit naar de media.

Dit lek vond plaats ondanks de inspanningen van het Exit-team om de plannen zo stil mogelijk te houden.

Een persconferentie om de feiten weer te geven (en onwaarheden te corrigeren) bleek het meest effectieve communicatiemiddel voor Exit.

Om die reden werd de persconferentie gehouden. De persconferentie was een reactie op de berichtgeving. Het doel was om de feiten recht te zetten.

Nieuwe technologieën (zoals de Sarco) vragen om uitleg. Het geven van informatie hierover is niets meer dan transparantie betrachten.

Om meteen te veronderstellen dat hier zelfzuchtige motieven achter zitten, doet geen recht aan het feit dat het geïnteresseerde publiek recht heeft op informatie.

Het is de kerntaak van de media om het publiek te informeren door een kritische maar objectieve blik te hanteren op kwesties.

We hebben geconstateerd dat bepaalde media er niet in geslaagd zijn voldoende kritische afstand te bewaren ten opzichte van het Sarco-project.

Hoe dan ook, het is juist de specifieke verantwoordelijkheid van de media om een kritisch oog te houden op de rechterlijke macht.

Men zou zelfs verwachten dat deze uitspraak van het Federale Hof zou dienen als een gelegenheid om deze kwestie kritisch te onderzoeken.

Conclusie

De officier van justitie in Schaffhausen, gesteund door het Zwitserse Federale Hof, is op zoek naar een rokend pistool.

Ze lijken te geloven dat er een lelijke waarheid naar boven zal komen uit de vertrouwelijke correspondentie tussen Exit en hun advocaten in Zürich.

Het spijt ons, maar we moeten hen teleurstellen.

Wat zij zullen aantreffen, zijn maanden van overleg waarin de logistieke voorbereiding van dit ambitieuze project uitvoerig werd besproken, zoals:

• de verwerking van de belangrijkste bevindingen uit het eerdere juridisch rapport van professor Daniel Hurlimann uit 2020;
• de juridische status van de gekozen locatie; en
• het administratieve papierwerk en de talloze verklaringen die de de persoon die gebruik wilde maken van begeleide zelfdoding moest invullen (identiek aan de formulieren die worden gebruikt door Pegasos en Dignitas).

Het overkoepelende doel was te allen tijde om binnen de grenzen van de Zwitserse wet te blijven. Deze zorgvuldige benadering hield onder meer in dat onzekerheden zoveel mogelijk werden beperkt en dat geen onnodige risico’s werden genomen.

Dit alles was erop gericht binnen de grenzen van artikel 115 van het Zwitserse Wetboek van Strafrecht te blijven.

Het advies van de advocaten van Exit was professioneel, weloverwogen en scherpzinnig. Zij waren geduldig en zorgvuldig in hun redenering.

Zij waren, kortom, precies wat je zou verwachten van een internationaal advocatenkantoor met een ‘Chambers’-notering.